Erdoğan Paçin
Yasın yalnızca bir yakının kaybıyla değil; boşanma, iş kaybı, hastalık, göç veya gelecek hayallerinin yıkılması gibi durumlarda da ortaya çıkabileceğini belirten uzmanlar, duyguların bastırılmaması gerektiği konusunda uyarıyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, sağlıklı yas süreci ve bu dönemde dikkat edilmesi gerekenler hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
“Yasın Beş Evresi Herkeste Aynı İlerlemez”
Kederin doğal ve sağlıklı bir psikolojik tepki olduğunu ifade eden Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, “Yas tutabilmek, bağ kurabilme kapasitemizin bir göstergesidir. Toplumda bilinen inkâr, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme evreleri herkes için aynı sırayla veya yoğunlukta ilerlemez. Yas doğrusal bir süreç değildir; kişi bazı günler iyi hissederken, bazı günler kaybı ilk günkü gibi yaşayabilir. Sağlıklı yas sürecinde amaç kaybı unutmak değil, onunla birlikte yaşamayı öğrenebilmektir” dedi.
Yasın Son Kullanma Tarihi Var mı?
Yas sürecinin kişiden kişiye değiştiğini vurgulayan Tunçel, ilk birkaç ayın daha yoğun geçebileceğini ancak etkilerin bir yıl veya daha uzun süre devam edebileceğini belirtti. Ancak Tunçel, şu belirtilerin profesyonel yardım gerektirebileceğine dikkat çekti:
- Aylar geçmesine rağmen günlük yaşamı sürdüremeyecek düzeyde işlev kaybı
- Kesintisiz yoğun özlem ve kaybı kabul edememe
- Aşırı suçluluk, değersizlik ve hayattan tamamen çekilme
- Umutsuzluk ve intihar düşünceleri
- Uzun süren yoğun uyku ve iştah bozuklukları
“Bastırılan Duygular Fiziksel Hastalıklara Yol Açıyor”
Toplumdaki ‘güçlü olmalısın’ veya ‘ağlama’ gibi baskıların duyguları yok etmediğini ifade eden uzman isim, bastırılan kederin kaygı bozukluğu, panik atak ve depresyonun yanı sıra baş ağrısı, mide-bağırsak problemleri ve bağışıklık sisteminde zayıflama gibi fiziksel rahatsızlıklara dönüştüğünü vurguladı.
Sadece Ölüm Değil, Hayal Kırıklığı da Yas Sebebi
Yasın temelinde güven duygusu ve rollerin değişmesi olduğunu söyleyen Tunçel, “Bir işin kaybedilmesi, doğurganlık kaybı, uzuv kaybı veya ekonomik krizler de yas sürecini tetikler. Bu nedenle çevremizdekilerin acısına ‘Bu kadar üzülecek ne var?’ diyerek yaklaşmamak gerekir” ifadelerini kullandı.
İlaç Tedavisi Yası Ortadan Kaldırmaz
Yas sürecinde uygulanan terapi ve tedavi yöntemlerine de değinen Tunçel, ilaç tedavisinin doğrudan yası ortadan kaldırmak için kullanılmadığını belirtti. Tunçel, yasa eşlik eden ağır depresyon, anksiyete veya uyku bozuklukları durumunda psikiyatri uzmanı kontrolünde medikal tedaviye ve psikoterapiye başvurulması gerektiğini sözlerine ekledi.
